Het nut en onnut van een geboorteplan: Wat moet er in je geboorteplan staan, de wetenschap, eigenaarschap en real talk
Een geboorteplan is geen fancy PDF die in een la belandt. Het is ook geen manifestatie van je droombevalling op een presenteerblaadje.
Het is je plan van aanpak en visie. Jouw strategie om de regie te houden, wat er ook gebeurt.
Wat een geboorteplan wel en niet is
Een geboorteplan is géén wensenlijstje (“ik wil kaarslicht, bad en geen knip, punt”).
Het is een tool om je bewust te worden van wat jij belangrijk vindt.
Een manier om je te verdiepen in de keuzes die er zijn, de risico’s die eraan kleven en wat voor jóu aanvaardbaar is.
Want nieuwsflash: jouw verloskundige of gynaecoloog weet niet wat jij belangrijk vindt dus denken dat je je bevalling aan hen over kan laten zorgt er voor dat je je bevalling uit handen geeft en zij een plan voor je maken.
Je zorgverlener weet niet waar jij waarde aan hecht of hoe jij terug wilt kijken op je bevalling.
Jij bent de enige die dat kan bepalen en dat begint met voorbereiding.
Net zoals je je trouwdag niet binnenloopt met “we zien wel hoe het loopt”, ga je wat mij betreft dus ook niet onvoorbereid je bevalling in.
Je kiest toch ook wat de gasten eten, welke muziek er draait en wie aan tafel zit?
Precies. Jouw bevalling verdient diezelfde aandacht.
Waarom voorbereiding key is
Er is tegenwoordig gelukkig veel aandacht voor consent in de geboortezorg: dat er niets gebeurt zonder jouw toestemming.
Maar toestemming geven kan alleen als je weet waar je “ja” of “nee” tegen zegt.
Als jij niet weet wat de opties zijn, dan kan je geen keuzes maken.
Je kunt geen keuzes maken als je niet weet waaruit je kunt kiezen.
Vergelijk het met taart:
Als iemand vraagt “wil je hazelnootschuimgebak?”, zeg je ja of nee.
Maar als je niet weet dat er ook brownie, appelkruimel of karamelpeer is.. dan mis je opties en kan je dus niet een weloverwogen keuze maken. Daarom wil je je vooraf goed inlezen en alle opties kennen.
Zo werkt het ook met bevallen.
Zonder kennis, geen keuze. Zonder keuze, geen regie.
Dus nogmaals, bereid je alsjeblieft voor.
De wetenschap achter het geboorteplan
Onderzoek laat zien dat vrouwen met een geboorteplan vaker positiever terugkijken op hun bevalling.
Ze ervaren minder stress, meer steun, en voelen zich beter gehoord.
Niet omdat alles volgens plan ging maar omdat ze wisten wat hun keuzes waren en ze de regie in handen hadden.
Een review op PubMed toont aan dat voorbereiding en betrokkenheid direct samenhangen met een positievere geboorte-ervaring.
Kort gezegd: kennis + eigenaarschap = rust en vertrouwen in jezelf en het proces.
Persoonlijk denk ik ook dat het kennen van je keuzes rust en vertrouwen geeft in het verloop van de bevalling. Als jij weet welke opties er allemaal zijn wanneer je bevalling lijkt te stagneren, vertragen of juist te snel gaat dan heb je een kalmere gedachtegang wat ook weer de hormonen van de bevalling goed doen.
De drie fasen van een goed geboorteplan
1. De ideale situatie
Hoe zie je het voor je als alles verloopt zoals jij hoopt?
Wie is erbij, waar beval je, welke sfeer wil je creëren?
Licht gedimd, muziek aan, bad vol, privacy of juist begeleiding en coaching? Wat vind je belangrijk qua communicatie? Wil je dat er stap voor stap verteld wordt wat er gebeurt of wil je juist liever helemaal niet gestoord worden en alleen bij vragen op de hoogte worden gehouden?
Je geboorteplan is een momentopname van jouw visie op dit moment.
Geen roman, geen manifest.
Liefst één A4’tje met puntsgewijze voorkeuren, kort, krachtig en helder voor je zorgteam.
2. Als het anders loopt
Elke bevalling heeft haar verrassingen.
Misschien vordert de ontsluiting niet, raak je uitgeput of speelt er iets bij de baby.
Hier draait het om de vraag: wanneer ben je bereid om mee te gaan in een interventie?
Wil je bijvoorbeeld pas een ruggenprik als de bevalling al 24 uur duurt?
Of als je voelt dat je geen kracht meer hebt? Ik denk dat er niemand is die vooraf denkt ‘ik ga lekker voor een knip’ maar wanneer vind je het risico te groot en aanvaard je wel de voordelen van een knip? Wanneer vind je een knip niet nuttig (er is maar weinig bewezen effectiviteit van de knip, vooral bij de reden ’tegen uitscheuren’.
Door hier vooraf over na te denken, beslis jij — niet de situatie.
Zonder voorbereiding beslist iemand anders voor je.
3. When shit goes down (oftewel: noodsituatie)
Er zijn momenten waarop snelheid boven alles gaat zoals foetale nood of pre-eclampsie en daardoor snelle achteruitgang bij de gezondheid van de moeder.
Maar ook dan kun je regie houden.
Wie beslist er mee?
Wil je stap-voor-stap uitleg, of liever rust en focus?
Wil je dat je partner aanwezig is, dat er foto’s worden gemaakt, of dat er direct huid-op-huid contact plaatsvindt?
Je kunt zelfs in chaos nog invloed hebben mits je weet wat voor jou belangrijk is.
Nadenken over deze situaties geeft een inzicht in waarom en waarvoor je keuzes maakt als er echt nood aan de man is. Als je dat inzicht niet hebt en een ander voor je beslist dat het een spoedkeizersnede wordt, knip en vacuüm pomp of dat je baby direct bij je weggehaald wordt voor bepaalde onderzoeken dan overkomt dat je en voelt het ten eerste machteloos maar ook als het afnemen van jouw bevalling.
Voorbeeld: meconium in het vruchtwater
12 tot 20% van de baby’s poept in het vruchtwater tijdens de laatste weken zwangerschap of tijdens de bevalling.
Van die groep ontwikkelt 2 tot 10% meconium aspiratie syndroom (MAS) waarbij de baby vruchtwater inademt en hier achteraf last van krijgt.
De meeste gevallen verlopen mild, sommige vragen extra zorg.
Maar dit is precies het punt: als jij weet wat de risico’s zijn, kun je bewust kiezen.
Wil je thuis blijven en afwachten?
Of voel jij je rustiger in het ziekenhuis, waar je baby direct in de gaten gehouden wordt? Vind je het een aanvaardbaar risico om dan alsnog thuis te bevallen en bij het onderzoeken van de baby dan de keuze te maken of je in rust naar het ziekenhuis vertrekt of dat dat niet nodig is.
Die keuze is voor iedereen anders want iedereen vindt andere risico’s aanvaardbaar. Alles rondom bevallen brengt risico’s met zich mee. Thuis bevallen kent risico’s en in het ziekenhuis bevallen brengt weer andere risico’s met zich mee.
Er is geen goed of fout, alleen jouw keuze.
Regie is de sleutel
De bevalling is geen project dat je kunt managen, maar wél een ervaring waar je eigenaar van kunt blijven.
Een geboorteplan garandeert geen perfecte bevalling.
Het garandeert dat jij niet machteloos toekijkt als het anders loopt.
Vrouwen die weten welke keuzes ze hebben, kijken positiever terug op hun bevalling.
En dát is precies waar voorbereiding voor bedoeld is:
kennis, rust, regie en vertrouwen.
Conclusie: het nut én het onnut
Het onnut van een geboorteplan is denken dat je dan je droombevalling krijgt.
Het nut is dat je weet wat je opties zijn, wanneer je flexibel kunt zijn en waar je grenzen liggen.
Een geboorteplan is geen controlfreak-tool.
Het is een instrument van zelfvertrouwen en duidelijke communicatie naar je zorgverlener.
Een reminder dat jij, en niemand anders, de eigenaar bent van jouw bevalling.
Klaar om je eigen geboorteplan te maken?
Schrijf je plan.
Bespreek het met je partner en je verloskundige.
En bereid je voor, niet om te controleren, maar om te kiezen.
–>Volg de Birth Plan Master minicursus via Work It Baby en leer stap voor stap hoe je jouw geboorteplan maakt.
–> Leer alles over het natuurlijke proces van bevallen tot aan complicaties en de bijbehorende interventies die daar bij komen kijken in Push it, Baby het geboortecursusbordspel.
Of start met het Zwanger-Fit programma: fysieke én mentale voorbereiding op jouw bevalling.
Wil je de podcast aflevering over het geboorteplan horen met mijn persoonlijke ervaring? Klik dan hier en vergeet niet dit podcast kanaal of YouTube kanaal te volgen!
